Chẩn đoán hỏng xích trên máy nông nghiệp
Xích trên máy nông nghiệp hỏng theo kiểu riêng vì gặp đồng thời ba thứ mà xích trong nhà xưởng hiếm khi gặp: bụi đất, tải sốc, và thời gian nằm không dài. Bài này phân biệt các kiểu hỏng đó.
Bảng chẩn đoán
| Triệu chứng | Nguyên nhân | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| Xích giãn nhanh, phải căng lại mỗi vài ngày trong vụ | Bụi đất mài khớp chốt–bạc | Chuyển sang bản CP hoặc O-ring; tăng tần suất xịt dầu; che chắn nếu được |
| Má nứt, xích đứt đột ngột khi máy vướng vật cản | Tải sốc vượt sức bền mỏi của má | Chuyển lên heavy duty series SP hoặc HSP — chọn theo trục chịu tải sốc |
| Mắt kẹt sau khi cất máy qua mùa | Gỉ trong khớp do cất máy khi còn ẩm hoặc còn đất bám | Sửa quy trình cất máy; cân nhắc ZT+ hoặc O-ring |
| Gỉ ở chân răng và khe chốt, mặt ngoài má còn tốt | Lớp phủ đã mòn ở vùng tiếp xúc | Nâng lên ZinTek ZT+ hoặc inox |
| Mòn vát một bên má | Hai nhông không đồng phẳng, hoặc khung máy đã cong | Căn chỉnh lại; kiểm tra khung — không phải lỗi xích |
| Xích trượt răng khi tải nặng | Xích đã giãn quá 3%, hoặc nhông mòn hình móc câu | Thay cả xích và nhông |
Phân biệt mòn và mỏi — quyết định đúng lời giải
Hai kiểu hỏng phổ biến nhất trên máy nông nghiệp cần hai lời giải trái ngược nhau. Chọn nhầm là tốn tiền mà không hết vấn đề.
Mòn biểu hiện bằng xích dài ra dần. Vấn đề ở khớp chốt–bạc, do bụi đất. Lời giải là bảo vệ khớp: chốt mạ crôm cứng (CP), O-ring, hoặc tự bôi trơn (SLR).
Mỏi biểu hiện bằng nứt má hoặc đứt đột ngột trong khi xích chưa giãn tới ngưỡng. Vấn đề ở ứng suất trên má, do tải sốc. Lời giải là tăng tiết diện má: chuyển lên dải heavy duty.
Cách phân biệt tại hiện trường: tháo xích hỏng ra và đo giãn dài trước. Chưa tới 3% mà đã nứt má thì đó là mỏi, không phải mòn.
Chọn series khi vấn đề là tải sốc
Với tải sốc, phải chọn theo trục chịu tải sốc chứ không theo lực kéo đứt. Hai series cùng đạt 120% lực kéo đứt nhưng khác hẳn về tải sốc:
- HV — chịu tải sốc tới 110%. Dùng cho tải nặng nhưng êm.
- SP — chịu tải sốc tới 130%. Đây mới là lựa chọn cho máy hay vướng đá, vướng thân cây.
Chi tiết xem Chương trình ANSI Heavy Duty và HV và SP.
Khi xích mới lắp đã hỏng nhanh
Kiểm tra theo thứ tự: đúng mã và đúng hệ chưa (ANSI hay BS/DIN); nhông cũ đã mòn chưa; hai nhông có đồng phẳng không; mắt nối tán đúng cách chưa; và xích có được xịt dầu trước lần chạy đầu không.
Ghi chú về nguồn
Số liệu về các series heavy duty, biến thể dải Solution và giới hạn mòn 3% lấy từ Product Catalogue Drive Chains 2020. Bảng chẩn đoán theo triệu chứng là kinh nghiệm hiện trường, không phải nội dung có sẵn trong catalog. Với sự cố lặp lại, Donghua có phòng thí nghiệm thử lực kéo đứt, đo độ cứng và phân tích quang phổ vật liệu — gửi mẫu kèm Calculation Sheet để có phân tích chính thức.
Đọc tiếp: Chẩn đoán hỏng hóc xích con lăn · Bảo dưỡng theo mùa vụ